در آيه بعد مىافزايد : « انگيزه تمام اين كارشكنيها اين است كه آنها در همه چيز نسبت به شما بخيلاند » ( * ( أَشِحَّةً عَلَيْكُمْ ) * ) ( 1 ) . نه تنها در بذل جان در ميدان نبرد كه در كمكهاى مالى براى تهيه وسائل جنگ ، و در كمكهاى بدنى براى حفر خندق ، و حتى در كمكهاى فكرى نيز بخل مىورزند ، بخلى توأم با حرص و حرصى روز افزون ! بعد از بيان بخل آنها و مضايقه از هر گونه ايثارگرى ، به بيان اوصاف ديگرى از آنها كه تقريبا جنبه عمومى در همه منافقان در تمام اعصار و قرون دارد پرداخته چنين مىگويد : « هنگامى كه لحظات ترسناك و بحرانى پيش مىآيد آن چنان جبان و ترسو هستند كه مىبينى به تو نگاه مىكنند در حالى كه چشمهايشان بى اختيار در حدقه به گردش آمده ، همانند كسى كه در حال جان دادن است » ! ( * ( فَإِذا جاءَ الْخَوْفُ رَأَيْتَهُمْ يَنْظُرُونَ إِلَيْكَ تَدُورُ أَعْيُنُهُمْ كَالَّذِي يُغْشى عَلَيْه مِنَ الْمَوْتِ ) * ) . آنها چون از ايمان درستى برخوردار نيستند و تكيه گاه محكمى در زندگى ندارند ، هنگامى كه در برابر حادثه سختى قرار گيرند كنترل خود را به كلى از دست مىدهند ، گويى مىخواهند قبض روحشان كنند . سپس مىافزايد : « اما همينها هنگامى كه طوفان فرو نشست و حال عادى پيدا كردند به سراغ شما مىآيند آن چنان پر توقعند كه گويى فاتح اصلى جنگ آنها هستند ، و همچون طلبكاران فرياد مىكشند و با الفاظى درشت و خشن ، سهم خود را از غنيمت ، مطالبه مىكنند ، و در آن نيز سختگير و بخيل و حريصند » ! ( * ( فَإِذا ذَهَبَ الْخَوْفُ سَلَقُوكُمْ بِأَلْسِنَةٍ حِدادٍ أَشِحَّةً عَلَى الْخَيْرِ ) * ) . « * ( سَلَقُوكُمْ ) * » از ماده « سلق » ( بر وزن خلق ) در اصل به معنى گشودن

--> ( 1 ) « اشحه » جمع « شحيح » از ماده « شح » به معنى بخلى است كه توأم با حرص باشد ، و اين كلمه در اينجا به گفته اكثر مفسران از نظر محل اعراب « حال » است اما منافات ندارد كه حالى باشد در مقام بيان علت ( دقت كنيد ) .